شمس الدين الشهرزوري
مقدمه 78
شرح حكمة الاشراق
( 10 ) - ياقوت در « معجم البلدان » ( قاهرة : مطبعة السعادة ، 1906 ؛ ج 5 ، ص 312 ) گفته است كه أكثر ساكنين شهرزور در زمان وى كرد بودهاند . آقاى نيرومند در يادداشتهاى خود ، در شرح أحوال شهرزور ، شمهاى در بارهء تاريخ شهرزور مرقوم داشتهاند . ر . ك . : « تاريخ پيدايش تصوف وعرفان : بخش دوم عرفا وحكماى استان زنجان » ، ص 587 ، يادداشت ، 1 . ( 11 ) - ر . ك . : بروكلمن ، وعمر رضا كحّاله ، « معجم المؤلفين » ، ج 11 ، ص 320 . در نسخهء موجود از شجرهء إلهية ( برگ 280 و ) ، شهرزورى از نصير الدين طوسي ( م . 672 ه . ق . ) نقل كرده ؛ لذا يقينا مرگ وى پس از اين زمان مىبوده است . ر . ك . : - olihp milsuM fo yrotsiH A ni " , lutqaM idrawarhuS niD - la bahihS " , rsaN . H . S sophy , ed . M . M . Sharif ( Wiesbaden : Otto Harrassowitz , 1963 ) , p . 373 n 3 . شهرزورى « شاگرد » سهروردى ، نمىتوانسته بوده باشد ؛ زيرا مسلّم است كه در سال 680 ه . ق . « شجرهء إلهية » را تمام كرده واحتمالا در 687 ه . ق . هم در قيد حيات بوده ؛ وچون سهروردى در سال 587 ه . ق . در حلب بقتل رسيده ، چنين امرى محال است . ر . ك . : . ( 12 ) - ر . ك . « نزهة الأرواح » ، ترجمهء تبريزى ، مذكور در بالا ، صص 456 ، 460 ، 463 . ( 13 ) - متون اصلى اشراقي مورد استفاده در اين مقدمه عبارتند از : 1 ) « مجموعهء أول مصنفات شيخ اشراق » ، تصحيح كربن ، إسلامبول ، 1945 . در اين مجموعه تنها بخش إلهيات سه رسالهء مهم چاپ شده است : « المشارع والمطارحات » ، « المقاومات » و « التلويحات » . 2 ) « مجموعهء دوم مصنفات شيخ اشراق » ، تصحيح كربن ، تهران ، 1952 . در اين مجموعه اثر مهم سهروردى « حكمة الاشراق » ، و « رسالة في اعتقاد الحكماء » ، و « قصة الغربة الغربية » به چاپ رسيده است . 3 ) « مجموعهء سوم مصنفات شيخ اشراق » ، تصحيح سيد حسين نصر ، تهران ، 1970 . در اين رساله مهمترين رسالههاى عرفانى وفلسفي فارسي سهروردى وبرخى ديگر از رسائل عربى وى به چاپ رسيده است . 4 ) كتاب « انواريه ترجمه وشرح فارسي حكمة الاشراق » ، اثر نظام الدين هروى ، تصحيح حسين ضيائى ، تهران ، أمير كبير ، 1359 ؛ چاپ دوم ، 1363 ( 14 ) - سهروردى خود به كلام رمزآميز ، كه يكى از مشخصات حكمت أوائل بوده واز مشخصات نهايت حكمت اشراقي نيز مىباشد اشاره كرده است ، از جمله ر . ك . « مجموعه دوم » ، ص 10 ؛ « مجموعهء سوم » ، ص 178 ؛ ونيز « انواريّه » ، ص 8 . ( 15 ) - سهروردى در رسائل مانند « ألواح عمادى » ، « هياكل النور » وجز آنها همواره پس از بيان فلسفي مطلب مورد نظر از راه تأويل آيات قرآني نيز مسائلي بس عميق را مطرح مىكند . ( 16 ) - براي مثال ر . ك : « مجموعهء دوم » ، ص 494 - 504 . ( 17 ) - ر . ك . : كربن ، « تاريخ فلسفهء اسلامى » ، ص 274 - - 276 .